سيد على اكبر برقعى قمى

100

راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )

ايقنت ان من الدموع محدثا * و علمت ان من الحديث دموعا و در ديدار شبانهء معشوق گفته است : لما التقينا معا و الليل يسترنا * من جنحه ظلم فى طيها نعم بتنا اعف مبيت باته بشر * و لا مراقب الا الطرف و الكرم فلا مشى من وشى عند العدو بنا * و لا سعت بالذى يسعى بنا قدم و در سال 428 درگذشت . و نيز از اين قبيله است محمّد بن حارث تغلبى صاحب كتاب اخلاق الملوك و كتاب الروضة و غير اين‌ها . « 1 » تفتازانى : با فتح اوّل و سكون فا منسوب است به تفتازان قريهء بزرگى از نواحى نسا و نزديك سرخس « 2 » و سعد الدّين مسعود بن عمر بن عبد اللّه تفتازانى « 3 » از اعاظم ادبا و مشاهير علما و شاگرد قطب الدّين رازى و قاضى عضد ايجى و پيشواى نحو و صرف و معانى و بيان و شارح كتاب تلخيص خطيب دمشقى به نام مطوّل و ديگر به نام مختصر و مطوّل از بهترين كتب ادب است . و نيز شارح شمسيّهء كاتبى در منطق و شارح عقايد نسفى و شارح اربعين نووى و شارح قسم سوّم مفتاح العلوم سكّاكى و شارح تصريف عبد الوهاب بن ابراهيم زنجانى و حاشيه بر كشّاف و مصنّف كتاب التلويح على التنقيح در اصول فقه و كتاب المقاصد در كلام و شيخ بهائى در كشكول اين دو بيت را به او نسبت داده است : كانه عاشق قد مد صفحته * يوم الوداع الى توديع مرتحل او قائم فى نحاس فيه لوثته * مواصل لتخطيه من الكسل و تشبيه دوّم حكيمانه است نه شاعرانه . و در جمع اضداد اين دو شعر را گفته است : ده لفظ از نوادر ايّام برشمر * هر لفظ را دو معنى و آن ضدّ يكديگر جون و صريم و سدفه و ظنّ است و شف و بين * قرء است و هاجد و جلل و رهوه اى پسر « 4 » « جون » معنى دو ضدّ را دهد سياه و سپيد . نيز « صريم » به معنى صبح و شام . نيز « سدفه » به معنى روشنى و تاريكى . نيز « ظنّ » به معنى شك و يقين . نيز « شف » به معنى فزون و كم . نيز « بين » به معنى وصل و فراق ( پيوند و جدايى ) . نيز « قرء » به معنى حيض و طهر . نيز « هاجد » به معنى خواب و بيدار . نيز « جلل » به معنى كوچك و بزرگ . نيز « رهوه » به معنى فراز و نشيب . تفتازانى لكنتى در زبان داشت و در سال 792 درگذشت .

--> ( 1 ) - و نيز ابو العبّاس تغلب احمد از اعاظم علما و پرهيزكاران و امام كوفه بود ، به سال 290 در بغداد درگذشت ( لغتنامه / دهخدا : 15 / 792 ) . و نيز حافظ ابو ياسر عمار بن رجاء التغلبى استرآبادى متوفّى 267 در گرگان درگذشت و صاحب كتاب المسند فى الحديث ( لغتنامه / دهخدا : 15 / 792 ) . ( 2 ) - تفتازان : دهى از دهستان قوشخانه در بخش باج‌گيران شهرستان قوچان در 72 كيلومترى مغرب باج‌گيران ( لغتنامه / دهخدا : 15 / 792 ) . ( 3 ) - تفتازانى : در سال 722 متولّد شد و در پانزده‌سالگى به تصنيف كتب پرداخت و در خوارزم متوطّن گرديد . ملك پير محمّد به اجازهء امير تيمور ، تفتازانى را به سرخس فرستاد و سپس به دعوت امير تيمور به سمرقند رفت و مورد تكريم قرار گرفت ( ريحانة الأدب : 1 / 337 ) . ( 4 ) - لغتنامه / دهخدا : 15 / 792 .